E’ZOZ VA EHTIROM UCHRASHUVI
Bugun mamlakatimizda mehnat faxriylarini e’zozlash, ularga e’tibor ko‘rsatish ezgu an’anaga aylandi. Bunda esa davlatimiz rahbari ta’kidlaganidek, “Inson qadri uchun, inson baxti uchun birgalikda harakat qilish” maqsadi mujassam. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi hamda Sudyalar oliy kengashi, Namangan viloyati sudi tomonidan ham yaxshi tashabbusga qo‘l urilib, uzoq yillar sud tizimida samarali faoliyat olib borgan faxriylarning hayoti va faoliyati aks etgan ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar, uchrashuvlar o‘tkazilmoqda.
Yangiqo‘rg‘on tumanidagi 27-sonli umumta’lim maktabida bo‘lib o‘tgan ana shunday “Uch avlod uchrashuvi” ta’lim muassasasining sobiq o‘quvchisi, sud faxriysi G‘ozixon Yaxyoxo‘jaevning ibratli hayot yo‘liga bag‘ishlandi.
Uchrashuvda nuroniylar, sud va prokuratura faxriylari, tuman rahbarlari, sudyalar va yoshlar ishtirok etdilar.
Tadbirning asosiy qismida so‘zga chiqqan sud, prokuratura faxriylari, sudyalar G‘ozixon Yaxyoxo‘jaevning shonli hayot yo‘li, ibratli faoliyati haqida so‘zlab berdilar. Ustozning boy tajribasi barcha sudyalar uchun ibrat maktabi, umr yo‘li esa yoshlarga chin havas ekanligini alohida ta’kidladilar.
Yuzma-yuz muloqotda yigit-qizlar maktabning sobiq o‘quvchisiga o‘zlarini qiziqtirgan savollar bilan murojaat qildilar. Ularning savollariga hayotiy misollar, amaliyotda uchraydigan voqea-xodisalar bilan javob qaytarilgani yoshlarni sud tizimiga, sudyalikka bo‘lgan qiziqishini oshirdi.
Uchrashuvda maktab jamoasi, o‘qituvchi va o‘quvchilarga Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi, viloyat sudi tomonidan tashakkurnoma va esdalik sovg‘alari topshirildi.
Shu kuni Sudyalar oliy kengashi tomonidan ta’lim muassasasiga G‘ozixon Yaxyoxo‘jaevning mehnat faoliyati aks etgan maxsus peshlavha taqdim etildi. Bu sudyalar hamjamiyatining mazkur umumta’lim maktabiga hurmat va ehtirom ramzi bo‘lib, ushbu dargohdan yana ko‘plab el ardog‘idagi insonlar yetishib chiqishiga bildirilgan ishonch ham hisoblanadi.
Tadbir doirasida mehmonlar sinf xonasida bo‘lib, bu yerda sobiq o‘quvchining ustozlari va sinfdoshlari bilan suhbatlashdilar. Samimiy muloqotlarda bolalik chog‘lari, maktab davrlari esga olindi.
Shu kuni mehmonlar maktab hovlisiga manzarali daraxt ko‘chatlari ekib, ta’lim muassasasi obodonchiligiga o‘z hissalarini ham qo‘shdilar.
XOTIN-QIZLAR HUQUQI DAVLAT HIMOYASIDA
Namangan viloyati sudi, oila va xotin-qizlar boshqarmasi hamda boshqa daxldor idoralar hamkorligida xotin-qizlar huquqlarini himoya qilish, ularni tazyiq va zo‘ravonlikdan asrash masalalariga bag‘ishlangan seminar tashkil etildi.
“Xotin-qizlarga nisbatan zo‘ravonlikka barham berish xalqaro kuni” munosabati bilan o‘tkazilgan tadbirda Namangan viloyati sudi raisining o‘rinbosari Abdunosir Igamberdiev, Namangan viloyati hokimi o‘rinbosari, viloyat oila va xotin-qizlar boshqarmasi boshlig‘i Dinara Yakubova, prokuratura, ichki ishlar, adliya idoralari, “Adolat” sotsial-demokratik partiyasi mas’ullari va sudyalar ishtirok etdilar.
Seminarda dastlab xotin-qizlar huquqlarini himoya qilish, ularga nisbatan raqamli zo‘ravonlikka barham berish masalalariga to‘xtalib o‘tildi. Bu borada so‘z olgan viloyat hokimining o‘rinbosari Dinara Yakubova mahallalarda ayni turdagi huquqbuzarliklarga qarshi kurashish, oilada sog‘lom ma’naviy muhitni yaratish bo‘yicha olib borilayotgan ishlar haqida ma’lumot berdi. Hamkorlikda amalga oshirish lozim bo‘lgan vazifalarga to‘xtaldi. Sudyalar, prokuratura, ichki ishlar idoralari mas’ullari ayni yo‘nalishdagi jinoyatchilik va huquqbuzarliklar tahlili haqida gapirib, bu turdagi jinoyatlar uchun jazo choralarini kuchaytirish orqali illatga qarshi jazo muqarrarligi ta’minlanayotganini ta’kidladilar.
Seminarning ikkinchi qismida shaxsni g‘ayriixtiyoriy tartibda psixiatriya statsionariga hamda sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan bo‘limiga yotqizish yoki uning ushbu muassasalarda yotish muddatini uzaytirish bilan bog‘liq fuqarolik ishlarini ko‘rish, bu borada daxldor idoralar bilan amalga oshirilishi lozim bo‘lgan muhim vazifalarga to‘xtalib o‘tildi.
Dastlab mavzu yuzasidan so‘z olgan sudyalar ushbu yo‘nalishdagi qonunchilik normalari va talablari haqida gapirib, amaliyotdagi tartiblarni tushuntirib o‘tdilar. Shundan so‘ng, mazkur toifadagi ishlarni ko‘rib chiqish amaliyotiga to‘xtalinib, bu bo‘yicha daxldor idoralarning takliflari, fikr-mulohazalari eshitildi. Seminarda so‘z olgan prokuratura, ichki ishlar idoralari mas’ullari, “Adolat” sotsial-demokratik partiyasi vakillari so‘nggi vaqtlarda ruhiy nosog‘lom shaxslar tomonidan sodir etilayotgan jinoyatlar haqida gapirib, bu jamiyatga xavf tug‘dirib borayotganini ta’kidladilar. Shu bois ham bugungi ko‘tarilayotgan mavzu va ayni turdagi ishlarni ko‘rishda hamkorlikni yo‘lga qo‘yish dolzarb ahamiyatga ega ekanligi aytildi.
Yakunda har bir mavzu yuzasidan amalga oshirilishi zarur bo‘lgan chora-tadbirlar, vazifalar belgilab olinib, hamkorlikni kuchaytirish bo‘yicha kelishib olindi.
O’ZARO TAJRIBA ALMASHILDI
Namangan viloyati sudlarida faoliyat olib boruvchi axborot kommunikatsiya texnologiyalari mutaxassislari hamda sudya yordamchilari IT-Park Namangan viloyati filialida bo‘lib, o‘zaro tajriba almashdilar.
Bugun Prezidentimiz tomonidan barcha sohalarni raqamlashtirish, davlat boshqaruvi, iqtisodiyot tarmoqlari va hududlarda sun’iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish masalasiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xususan, davlatimiz rahbarining “Sudlar faoliyatiga sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish orqali odil sudlovga erishish darajasini oshirish hamda sud tizimining moddiy-texnik ta’minotini yaxshilashga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmoni ham “Raqamli sud” konsepsiyasini keng joriy etishda muhim ahamiyat kasb etdi.
IT-Parkda bo‘lgan sud xodimlari dastlab bu yerdagi shart-sharoitlar, IT kompaniyalarining faoliyati bilan yaqindan tanishdilar. Shundan so‘ng, soha mutaxassislari ishtirokida muloqot tashkil etildi. Unda sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar, ularning rivojlanishi, bugungi kunda keng tatbiq etilayotgan yo‘nalishlar haqida ma’lumot berildi. Sud xodimlari tomonidan bildirilgan fikr-mulohazalar va savollar ularning ushbu sohadagi bilimlarini boyitishga xizmat qildi.
HAMKORLIKDAGI AMALIYOT
Namangan viloyati sudida Majburiy ijro byurosi hamda Ichki ishlar idoralari mas’ullari ishtirokida seminar o‘tkazildi.
Dastlab seminarda sud hujjatlari ijrosini o‘z vaqtida ta’minlash, bu yo‘nalishdagi ishlar samaradorligini oshirish borasidagi vazifalarga to‘xtalib o‘tildi. Xususan, jinoyat, fuqarolik va iqtisodiy ishlar bo‘yicha sudlar tomonidan joriy yilning o‘tgan davrida Majburiy ijro byurolariga yuborilgan ijro hujjatlari, ularning ijrosi, shuningdek, ijro hujjatlarining qaytarilish holatlari yuzasidan batafsil tahlillar o‘tkazildi. Shu bilan birga, Majburiy ijro byurolariga kelib tushgan ijro hujjatlarining ijrosi va hozirgi holati muhokama qilinib, ushbu jarayonni yanada takomillashtirish bo‘yicha aniq taklif va tavsiyalar ilgari surildi.
Shuningdek seminarda “Aybiga iqrorlik bo‘yicha kelishuv” va “Oilaviy zo‘ravonlik hamda shahvoniy shilqimlik qilish bilan bog‘liq jinoyatlar, ma’muriy huquqbuzarliklarning oldini olish” mavzularida sud amaliyoti va qonunchilikni qo‘llashdagi masalalar to‘g‘risida ham so‘z yuritildi. Bu bo‘yicha so‘z olgan sudyalar va ichki ishlar idoralari hodimlari amaliyotda uchrayotgan ayrim kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan fikr-mulohaza almashdilar.
Seminar yakunida muhokama qilingan masalalar yuzasidan sud, Majburiy ijro byurosi hamda Ichki ishlar idoralari o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikni mustahkamlash, ijro intizomini kuchaytirish hamda qonun ustuvorligini ta’minlash bo‘yicha muhim vazifalar belgilab olindi.
A.MIRZAYEV,
Namangan viloyati sudi raisi o’rinbosari
GENERALISSIMUS Telegram-kanalida e’lon qilingan bildirish yuzasidan
Videolavha izohida turmush o‘rtog‘ining umriga zomin bo‘lgan ayolni “sud atigi 10 yilga qamadi”, deya e’tiroz bildirilgan. Bunga javoban Jinoyat kodeksining 50-moddasi 6-qismiga e’tibor qaratish zarur. Unda belgilab qo‘yilganidek, “Ozodlikdan mahrum etishga hukm qilinayotgan ayollarga hamda oltmish yoshdan oshgan erkaklarga nisbatan tayinlanayotgan jazo muddati ushbu Kodeks Maxsus qismining tegishli moddasida nazarda tutilgan ozodlikdan mahrum etish eng ko‘p muddatining uchdan ikki qismidan ortiq bo‘lishi mumkin emas”.
Ish hujjatlariga ko‘ra, sudlanuvchi S.T. “Telegram” messenjeri orqali bir necha erkaklar bilan tanishib qolib, ular bilan yozishib yuradi va buni turmush o‘rtog‘i hamda oila a’zolaridan yashiradi.
Biroq, mazkur holatdan turmush o‘rtog‘i N.T. xabar topgach, o‘rtalarida janjal sodir bo‘ladi va S.T.ning eri uni uydan haydab yuborish bilan qo‘rqitadi. Sharmanda bo‘lishdan qo‘rqqan ayol oshxona pichog‘i bilan erini qasddan o‘ldiradi.
Sud S.T.ga nisbatan jazo tayinlashda Qonun va Oliy sud Plenumi talablariga rioya qilib, Jinoyat kodeksining 50-moddasi talabidan kelib chiqib, aybiga to‘liq iqrorligini, qilmishidan chin ko‘ngildan pushaymonligini, oilaviy va moddiy ahvolini, muqaddam sudlanmaganligini, ayol kishiligini, voyaga yetmagan 4 nafar farzandi borligini jazoni yengillashtiruvchi holatlar, deb topgan. Jabrlanuvchi qonuniy vakilining qonuniy chora ko‘rish haqidagi talabidan kelib chiqib, S.T.ga nisbatan Jinoyat kodeksmning 97-moddasi 2-qismi “j” bandi bilan ushbu kodeksning 57-moddasini qo‘llab, 10 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlagan.
S.T.ga oid jinoyat ishi apellyatsiya va kassatsiya instansiyalarida ko‘rilmagan. Taraflarga sud hukmidan norozi bo‘lgan taqdirda yuqori instansiya sudiga shikoyat keltirishning tartibi va muddatlari tushuntirilgan.
HAMKORLIK
Namangan viloyati sudi tashabbusi bilan “Fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilishni ta’minlashda sud va notariatning hamkorligi” mavzusida davra suhbati o‘tkazildi.
Sudyalar, notarial idora vakillari ishtirok etgan tadbirda fuqaro va tadbirkorlarning qonuniy manfaatlarini himoya qilishda sud va notariat hamkorligini yangi bosqichga olib chiqish, bu jarayonda ochiqlik, shaffoflik, samaradorlikni ta’minlash, shuningdek sohani raqamlashtirish borasida amalga oshirilishi lozim bo‘lgan muhim vazifalarga to‘xtalib o‘tildi.
Xususan, sudyalar tomonidan sud amaliyotida uchrayotgan muammolar tahlil qilinib, notariuslar faoliyatida yo‘l qo‘yilayotgan kamchiliklar tushuntirildi.
Davra suhbatida shuningdek, notarial harakatlarga oid nizolarni sudgacha va sudda hal etilishida o‘zaro hamkorlikning dolzarb masalalari, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari borasida ham so‘z yuritildi.
Fikr-mulohazalar, savol-javoblarga boy o‘tgan muloqot yakunida hamkorlikda amalga oshirilishi lozim bo‘lgan muhim vazifalar belgilab olindi.